Kalıcı veri saklayıcısı nedir? Tüketici sözleşmelerinde ne işe yarar?

Bir spor salonu üyelik sözleşmesini tablet üzerinde imzalatıyor ve müşteriye "sözleşmeniz sistemde" diyor. Müşteri bir yıl sonra cayma hakkını sorduğunda, kendisine hiçbir nüsha verilmediği ortaya çıkıyor. Tüketici mevzuatı bu durumu açıkça düzenler: sözleşmenin bir nüshası tüketiciye kâğıtta ya da kalıcı veri saklayıcısıyla verilmelidir.

Kalıcı veri saklayıcısı nasıl tanımlanıyor?

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 3. maddesinin (f) bendi kalıcı veri saklayıcısını şöyle tanımlar: tüketicinin gönderdiği ya da kendisine gönderilen bilgiyi, bu bilginin amacına uygun olarak makul bir süre incelemesine elverecek şekilde kaydedilmesini ve değiştirilmeden kopyalanmasını sağlayan ve bu bilgiye aynen ulaşılmasına imkân veren kısa mesaj, elektronik posta, internet, disk, CD, DVD, hafıza kartı ve benzeri her türlü araç veya ortam.

Tanımda üç ölçüt vardır:

1. Makul süre inceleme. Tüketici bilgiyi, amacına uygun bir süre boyunca açıp okuyabilmelidir.
2. Değiştirilmeden kopyalama. Bilgi değiştirilmeden kaydedilebilmeli ve kopyalanabilmelidir.
3. Aynen ulaşma. Tüketici sonradan aynı bilgiye, aynı haliyle ulaşabilmelidir.

Kanun nerede kalıcı veri saklayıcısı istiyor?

Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrası temel kuralı koyar: kanunda yazılı olarak düzenlenmesi öngörülen sözleşmeler ile bilgilendirmeler en az on iki punto büyüklüğünde, anlaşılabilir bir dilde, açık, sade ve okunabilir biçimde düzenlenir ve bunların bir nüshası kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verilir.

Mesafeli sözleşmelerde bilgilendirme özel önem taşır. Kanunun 48. maddesine göre tüketici, sözleşmeyi kabul etmeden önce yönetmelikte belirlenen hususlarda ve siparişi onaylarsa ödeme yükümlülüğü altına gireceği konusunda açık ve anlaşılır şekilde bilgilendirilir. Tüketicinin bilgilendirildiğine ilişkin ispat yükü satıcı ya da sağlayıcıya aittir. Cayma hakkı konusunda da aynı ispat yükü vardır; tüketici cayma hakkı konusunda gerektiği gibi bilgilendirilmezse on dört günlük süreyle bağlı olmaz.

Hangi araç kalıcı veri saklayıcısı sayılır?

Son satır önemlidir. Sözleşmenin satıcının veritabanında durması, tüketiciye bir nüsha verildiği anlamına gelmez. Nüsha tüketicinin kendi kontrolüne geçmelidir.

İspat nasıl kurulur?

Satıcı ya da sağlayıcı, bilgilendirmenin yapıldığını ve nüshanın verildiğini ispat etmek zorundadır. Bunun için şu kayıtlar tutulmalıdır:

• tüketiciye gösterilen ön bilgilendirme metninin ve sözleşmenin kendisi,
• belgelerin özeti, böylece sonradan değişmediği gösterilir,
• tüketicinin metni gördüğü ve sözleşmeyi onayladığı an,
• nüshanın tüketiciye hangi kanalla gönderildiği ve teslim edildiği.

Elektronik ortamdaki bu kayıtlar Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 199. maddesine göre belgedir. Kodla verilen onayın delil değerini SMS kodu ile onay delil olarak geçerli mi yazısında ele aldık.

Kalıcı veri saklayıcısı e-imza demek mi?

Hayır. İki kavram farklı soruları cevaplar. Kalıcı veri saklayıcısı, tüketiciye verilen bilginin ve nüshanın saklanma biçimiyle ilgilidir. Elektronik imza ise kimin onayladığı ve belgenin değişip değişmediğiyle ilgilidir.

Tüketici sözleşmelerinin çoğunda tüketicinin güvenli elektronik imzayla imzalaması gerekmez; sözleşme kimliği doğrulanmış bir onayla kurulabilir. Ama tüketiciye verilen nüshanın kalıcı veri saklayıcısı ölçütlerine uyması gerekir. Bazı tüketici işlemlerinde kanun ayrıca yazılı şekil arayabilir; o durumda imza yöntemi de önem kazanır. Yöntemlerin farkını e-imza, mobil imza ve basit elektronik imza yazısında anlattık.

Uygulamada nasıl kurulur?

1. Ön bilgilendirme formunu ve sözleşmeyi PDF olarak hazırlayın; on iki punto ve okunabilir düzen kuralına uyun.
2. Tüketiciye önce ön bilgilendirmeyi gösterin, okuduğunu teyit ettirin.
3. Sözleşmeyi gösterin ve onayını alın.
4. Onaydan hemen sonra her iki belgenin de bir kopyasını tüketicinin e-posta adresine gönderin.
5. Gönderimin teslim kaydını saklayın.

yepp ile tüketici onayı

yepp'te ön bilgilendirme formunu ve sözleşmeyi aynı gönderimde ayrı belgeler olarak sunarsınız. Tüketici SMS ya da e-posta koduyla doğrulanır, belgeleri görür ve onaylar. Gösterilen belgenin özeti, kabul metni ve zaman bilgisi delil paketinde saklanır; davet ve bildirimlerin teslim durumu da pakette yer alır.

İşlem tamamlandığında alıcı belgeyi indirebilir. Akışın ayrıntıları için doğrulanmış onay sayfasına bakabilirsiniz.